Reverse Proxy چیست؟
پروکسی معکوس (Reverse Proxy) نوعی سرور در شبکههای کامپیوتری است که به عنوان لایهای میانی بین کاربر (مثلاً بازدیدکننده سایت) و سرور واقعی وب عمل میکند. بهجای اینکه کاربران مستقیم به سرورهای پشتیبان (backend) متصل شوند، همهٔ درخواستهای ورودی ابتدا به پروکسی معکوس ارسال میشوند. سپس این سرور تصمیم میگیرد که کدام سرور پشتیبان مناسبترین پاسخ را دارد و درخواست را به آن ارجاع میدهد.
پروکسی معکوس به بهبود عملکرد، افزایش امنیت و مدیریت ترافیک کمک میکند، همچنین میتواند آدرس اصلی سرور را مخفی و بار ورودی را بین چند سرور تقسیم کند.
نحوه عملکرد Reverse Proxy
عملکرد پروکسی معکوس را میتوان در چند مرحلهٔ زیر خلاصه کرد:
دریافت درخواست
وقتی کاربری آدرس سایت را در مرورگر وارد میکند، درخواست او مستقیم به سرور اصلی ارسال نمیشود؛ بلکه ابتدا به سرور Reverse Proxy میرسد. این سرور مانند یک «پذیرشدار (Receptionist)» عمل کرده و درخواست را دریافت میکند.
مخفی کردن آدرس واقعی سرور
پروکسی معکوس با استفاده از آدرس آیپی خود با کاربر ارتباط برقرار میکند و آدرس آیپی واقعی سرور اصلی را پنهان میسازد که این امر لایهای اضافی از امنیت را فراهم میکند.
ارسال درخواست به سرور مناسب
پس از دریافت درخواست، پروکسی معکوس آن را به سرور پشتیبان مناسب ارجاع میدهد. این موضوع خصوصاً زمانی مفید است که سایت روی چند سرور مختلف میزبانی میشود و نیاز به توزیع بار (Load Balancing) دارد.
پردازش پاسخ توسط سرور
سرور پشتیبان پاسخ را تولید میکند و آن را به پروکسی معکوس ارسال میکند. پروکسی معکوس میتواند این پاسخ را از نظر خطا یا آسیبپذیری بررسی کند و سپس آن را آمادهٔ ارسال به کاربر نماید.
ارسال پاسخ به کاربر
در نهایت، پروکسی معکوس پاسخ نهایی را از طریق آدرس آیپی خود برای کاربر ارسال میکند. این فرایند باعث بهبود تجربهٔ کاربر، امنیت و سرعت بارگذاری میشود.
دلایل و مزایای استفاده از Reverse Proxy
پروکسی معکوس فقط یک واسطه نیست؛ بلکه بخشی اساسی از زیرساخت است که میتواند باعث افزایش سرعت، امنیت و پایداری وبسایت شود:
| مزیت | توضیح |
|---|---|
| توزیع بار (Load Balancing) | توزیع مناسب درخواستها بین چند سرور برای جلوگیری از بارگذاری بیش از حد |
| امنیت بهتر | مخفی نگه داشتن سرورهای پشتیبان و مسدود کردن ترافیک مخرب |
| خاتمهدهی SSL | انجام رمزنگاری HTTPS در سطح پروکسی به جای سرور اصلی |
| ذخیرهسازی کش | ذخیرهٔ پاسخهای پرتکرار برای سرعت بارگذاری بیشتر |
| فشردهسازی | کاهش اندازه دادهها برای ارسال سریعتر |
| احراز هویت متمرکز | مدیریت ورود و دسترسی کاربران در یک نقطه |
تمام این ویژگیها باعث بهبود عملکرد و مدیریت بهتر ترافیک میشود.
موارد استفاده رایج Reverse Proxy
پروکسی معکوس در بسیاری از سناریوهای واقعی کاربرد دارد:
| سناریو | کاربرد Reverse Proxy |
|---|---|
| وبسایتهای با ترافیک زیاد | مدیریت هزاران درخواست همزمان بدون اختلال |
| سازمانهای چنداپلیکیشنی | هدایت درخواستها به سرویسهای داخلی مناسب |
| نیاز به امنیت بالاتر | فیلتر کردن ترافیک مخرب قبل از رسیدن به سرور |
| میزبانی چند دامنه | مدیریت چند سایت با یک IP عمومی |
| شبکههای تحویل محتوا (CDN) | ارائه سریعتر محتوا با کش محلی |
این نوع سرورها در سایتهای بزرگ و کوچک برای بهبود خدمات استفاده میشوند.
تفاوت Reverse Proxy با Forward Proxy
هر دو نوع پروکسی به عنوان واسطه عمل میکنند، اما از دیدگاه عملکرد و موقعیت تفاوت دارند:
| ویژگی | Forward Proxy | Reverse Proxy |
|---|---|---|
| برای چه کسی کار میکند | برای کاربران داخلی | برای سرورهای خارجی |
| آیپی چه کسی پنهان میشود | آیپی کاربر | آیپی سرور |
| موارد کاربرد | دسترسی خصوصی، عبور از فیلترها | توزیع بار، امنیت، کش |
Forward Proxy معمولا نقش واسطه برای کاربر دارد، در حالی که Reverse Proxy نمایندگی سرورها را بر عهده دارد.
ابزارها و سرورهای محبوب Reverse Proxy
در عمل، چند ابزار رایج برای پیادهسازی Reverse Proxy وجود دارد که هر یک مزایا و کاربردهای خاص خود را دارند:
| ابزار | مزیت اصلی |
|---|---|
| NGINX | سبک و سریع، مناسب مدیریت هزاران اتصال |
| Apache | پشتیبانی از تنظیمات گسترده با ماژولهای متعدد |
| HAProxy | عملکرد بالا و توزیع بار در سطح سازمانی |
| Traefik | مناسب محیطهای Cloud و کانتینری |
| Caddy | پیکربندی ساده و اتوماسیون SSL |
این ابزارها به مدیران شبکه امکان مدیریت بهتر و سریعتر درخواستهای ورودی را میدهند.
پروکسی معکوس (Reverse Proxy) ابزار قدرتمندی است که میتواند برای هر وبسایتی (از وبلاگهای ساده تا سامانههای پیچیده سازمانی) کارایی، امنیت و مدیریت بهتر ترافیک را فراهم آورد. با پیکربندی مناسب و استفاده از ابزارهایی مانند NGINX و HAProxy میتوان حتی در بارهای سنگین نیز عملکرد مطلوبی داشت.